A Vinsanto by any other name

Από τις πιο χαρακτηριστικές δυνάμεις που μας κυβερνούν εμάς τους ανθρώπους είναι η ασίγαστη επιθυμία μας για αποδοχή. Αυτή την ανάγκη αποδοχής την ικανοποιούμε μερικές φορές έχοντας μόνο και μόνο την προσοχή του συνομιλητή μας, δλδ βάζοντας τον κάτω και μιλώντας ασταμάτητα. Καταλαβαίνω πώς είναι αξιοπερίεργο (έως και θρασύ!) να αναφέρεται αυτό σε ένα blog (χμ…) αλλά μιλάμε για να κρατάμε την προσοχή του συνομιλητή μας και μόνο. Και επειδή καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε και πάντα κάτι της προκοπής να πούμε, υπάρχουν περιπτώσεις που κατασκευάζουν ιστορίες, με μικρές αποκλίσεις από την πραγματικότητα, προκειμένου να γίνει η αφήγησή μας πιο ενδιαφέρουσα και η προσοχή (<=> αποδοχή) του συνομιλητή να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα.

Κάπως έτσι ξεκινάνε πιθανότατα όλοι οι urban legends. Το αστείο είναι ότι ακόμα και στο χώρο του κρασιού, όπου μόνο τα χαρακτηριστικά αυτού που είναι στο ποτήρι μας θα έπρεπε να μετράνε, συναντάς τέτοιες ανακρίβειες. Στα όρια του urban legend.

Από τα αγαπημένα μου κρασιά είναι το σαντορινιό Vinsanto, γλυκό κρασί που φτιάχνεται από λιαστά σταφύλια της θηραϊκής γης. Στις πιο μερακλίδικες εκφράσεις του σηκώνει παλαίωση και επιστρέφει την «επένδυση» του χρόνου απλόχερα στον καταναλωτή. Γίνεται από ασύρτικο και αηδάνι (κυρίως) που αφήνονται να ξεραθούν για περίπου δέκα ημέρες και να γίνουν σαν σταφίδες. Η συμπύκνωση δίνει πιο πλούσια αρώματα στο τελικό προϊόν, με έντονη την αίσθηση της σταφίδας. Συνήθως προσφέρεται για επιδόρπιο, αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Όσοι δεν το ξέρετε καλά θα κάνετε να βρείτε και να δοκιμάστε.

Πριν καιρό έπεσε στα χέρια μου μια μπροσούρα της Μπουτάρης Οινοποιητική όπου διάβασα έναν ισχυρισμό που με ξάφνιασε:

«Το όνομά του προέρχεται από το Vino di Santorini (Οίνος της Σαντορίνης) που με το χρόνο κατέληξε στη σημερινή ονομασία.»

Κι όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι. Ιστορικά το βινστάντο (όπως και η Μαυροδάφνη), χρησιμοποιήθηκε από την Εκκλησία για οίνος της Θείας Κοινωνίας. Στις Κυκλάδες η Εκκλησία που κυριάρχησε κατά τους 8 πρόσφατους αιώνες είναι η Ρωμαιο-καθολική, οπότε απλούστατα (1) το Βινσάντο είναι κρασί αγίασμα (vino santo, δλδ άγιο κρασί) και (2) παραδοσιακά η παραγωγή του δεν περιοριζόταν στην Σαντορίνη κατά τον ίδιο τρόπο που χριστιανοί ιερείς που ήθελαν να τελέσουν το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας δεν εντοπίζονται μόνο γύρω από την καλδέρα.

Η αλήθεια είναι ότι το βινσάντο ήταν αρχικά κρασί που προοριζόταν για θρησκευτική χρήση και όχι για εμπορία (εξ ου και στα παλιά σπίτια μπορεί να κερνάγανε τον εκλεκτό ξένο από την παραγωγή τους αλλά δεν την πουλούσανε ποτέ) και ότι η πρακτική και η μέθοδος παρασκευής του ήταν διαδεδομένη στο σύνολο των μεσογειακών κτήσεων των πόλεων – κρατών της μεσαιωνικής και αναγεννησιακής Ιταλίας. Είναι αλήθεια επίσης ότι και στις μέρες μας εμφιαλώνεται Vinsanto εκτός Σαντορίνης: ξέρω σίγουρα για την Τοσκάνη (όπου βέβαια γίνεται από Sangiovese) και μπορώ να το υποθέσω με (σχετική) ασφάλεια για πολλά σημεία ακόμη του Ιταλικού αμπελώνα. Επίσης γεγονός είναι ότι τοσκάνικο βινσάντο δεν έχω δοκιμάσει ποτέ μου για να μπορώ να κρίνω τις ομοιότητες και τις διαφορές, όμως τόσο η ιστορία του όσο και η μέθοδος οινοποίησης είναι κοινές, με αποτέλεσμα να μιλάμε για το ίδιο κρασί.

Οπότε μια μαρκετίστικη κίνηση, που προσωπικά με ξενίζει, προσπαθεί να μας προξενήσει την προσοχή με το όνομα του κρασιού, ενός κρασιού που δεν χρειάζεται επιπλέον φτιασιδώματα για να μας τραβήξει την προσοχή. Και μοιάζουν έτσι οι καλών προθέσεων συντάκτες της μικρής αυτής «παραπλάνησης» με έφηβους που διηγούνται μια περιπέτεια που είδαν σε ταινία σαν κάτι που έζησαν αυτοπροσώπως προκειμένου να κρατήσουν το κοινό τους κοντά τους.

Δεν χρειάζεται η αποκλειστικότητα του ονόματος για να ξεχωρίσει το Vinsanto της Σαντορίνης. Δεν χρειάζεται καλά – καλά διαφήμιση, καθώς το κρασί μιλάει από μόνο του. Άρωμα, γεύση και χαρακτήρας είναι εκεί και είναι ξεχωριστά από κάθε άποψη. Το μόνο που χρειάζεται είναι προσεκτικά κανάλια διανομής που θα το φέρουν να ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις άλλα κρασιά και ηδύποτα.

Ή, όπως θα έλεγε και ο Βάρδος, το Vinsanto δεν έχει γεύση και άρωμα Vinsanto με όποιο όνομα κι αν το πεις; 😉

Advertisements

9 comments on “A Vinsanto by any other name

  1. Ο/Η αλεπού λέει:

    Σου αγήνω υμνητικό σχόλιο για το Vinsanto αφού άλλωστε είχα και την ευκαιρία να το πιω με εκλεκτή παρέα 😉

  2. Ο/Η mpampakis λέει:

    Κι εγώ είμαι καλομαθημένος για τις παρέες με τις οποίες τα μοιράζομαι αυτά στην πράξη… 🙂

  3. Ο/Η Kostis λέει:

    Και όμως…!
    Το πιθανότερο είναι το vinsanto να προέρχεται από το Vino di Santorini αφού αυτό διαπιστώθηκε ύστερα από εκτεταμένες έρευνες της Κουράκου και με αυτόν τον ισχυρισμό κατάφερε να κερδίσει την χρήση της ονομασίας αυτής ως ΟΠΑΠ μετά από κατάθεση της συγκεκριμένης έρευνας στην Ευρωπαική ένωση! Έτσι, οι Ιταλοί οι οποίοι ισχυρίζονταν πως το συγκεκριμένο κρασί είναι παραδοσιακά ιταλικό προιόν χρησιμοποιούμενο για θρησκευτικούς σκοπούς(και άρα vino santo)έχασαν το δικαίωμα χρήσης του ονόματος ως ΟΠΑΠ (DOC στην Ιταλία)αφού αποδείχθηκε πως το κρασί αυτό προέρχονταν από την Σαντορίνη και πέρασε μέσω της «μητρόπολης» Βενετίας στην Τοσκάνη με το όνομα Vino di Santorini.

  4. Ο/Η Kostis λέει:

    Όσων αφορά τον τομέα απόλαυση τώρα, έχει τύχει να πιω αρκετές φορές το ,όχι και άσχημο,Vinsanto του Μπουτάρη λόγω του ότι βρίσκεται σχεδόν παντού.
    Η πραγματική απόλαυση όμως θα έλεγα ότι έιναι το Vinsanto του Xατζηδάκη ενώ αντάξιο του είναι και αυτό του Αργυρού το οποίο δοκίμασα πρόσφατα…

  5. Ο/Η mpampakis λέει:

    Κωστή, μου φαίνεται λίγο τραβηγμένο. Το καταλαβαίνω και το δέχομαι απολύτως στην χρήση του ΟΠΑΠ – εκεί άλλωστε το νομικό καθεστώς έρχεται να επιβεβαιώσει μια αξιοπιστία στην προέλευση και όχι απαραίτητα να ακολουθήσει την παράδοση. Για παράδειγμα, όλη η βιβλιογραφία επιβεβαιώνει πως η Ζίτσα παραδοσιακά παρήγαγε αφρώδη κρασιά, πολύ συχνά ροζέ (το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι τόσο τρομακτικό όσο ακούγεται, χε χε χε). Το ομώνυμο ΟΠΑΠ έχει γίνει αποκλειστικά για ξηρά λευκά. Άρα;
    Δεν έχω διαβάσει την έρευνα στην οποία αναφέρεσαι, αλλά νιώθεις πως θα μπορούσε να είναι εντελώς ανεξάρτητη και αντικειμενική; Έχω μια κάποια αμφιβολία. Αν απαντά στο πώς λεγόταν το κρασί που χρησιμοποιούσαν οι καθολικοί για την Θεία Κοινωνία τους στις περιοχές εκτός Σαντορίνης, τότε ίσως μπορώ να πειστώ. 🙂
    Τέλος πάντων, αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι δεν έχει νόημα να προσπαθείς να στηρίξεις το μάρκετινγκ ενός κρασιού με κάτι παραπέρα από το προφανές: την αξία του ίδιου του οίνου. Και το Vinsanto είναι τόσο λαχταριστό που θα έπρεπε να στηρίζεται περισσότερο στην ίδια του την γεύση και λιγότερο στην φαντασία.
    Ο Χατζηδάκης είναι γενικά πάρα πολύ καλός, έχει ανέβει σε σχέση με τον πώς τον θυμόμουνα και απόλαυσα μια Σαντορίνη του μέσα στις γιορτές, ήταν απλά αψεγάδιαστη. Είμαι σίγουρος ότι και το vinsanto του θα είναι ανάλογων προδιαγραφών. 🙂

  6. Ο/Η Kostis λέει:

    Το ότι το Vinsanto θα έπρεπε να στηρίζεται στην ίδια του την γεύση και λιγότερο στην φαντασία είναι πάρα πολύ σωστό και θα έπρεπε να ισχύει για όλα τα κρασιά!
    Από κει και πέρα ούτε εγώ έχω διαβάσει την μελέτη της Κουράκου(η οποία ως πηγή θεωρείτε κάτι παραπάνω από ανεξάρτητη και αντικειμενική). Είχα απλά ενημερωθεί για την ονομασία του Βινσάντο πριν λίγο καιρό γιατί ήταν να παρουσιάσω κάπου τα κρασιά της Σαντορίνης και έτσι ρώτησα 2-3 πράγματα.
    Η αλήθεια όμως είναι ότι η ονομασία είναι αμφιλεγώμενη και γι’αυτό και έγραψα «το πιθανότερο…».
    Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε λοιπόν είναι να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε το Βινσάντο και να αφήσουμε τους ειδικούς να ψάχνουν για την ονομασία…

  7. Ο/Η mpampakis λέει:

    Θα ψάξω να βρω την μελέτη Κουράκου πάντως, μου έβαλες φυτιλιές. 🙂

  8. Ο/Η Kostis λέει:

    Μια που το είχαμε συζητήσει..
    Σε παρουσίαση που κάναμε πρόσφατα παρουσιάσαμε το Βινσάντο (υπό τις οδηγίες του ατόμου που είχε αναλάβει την παρουσίαση) με τον εξής τρόπο:
    Ο Ίσμαρος της εποχής του Ομήρου,
    O Πάσσος της εποχής του Ρωμαίου Κολουμέλλε,
    Ο οίνος της Αγίας ειρήνης της εποχής των Βενετσιάνων.
    Το τελευταίο στα γαλλικά μας κάνει:
    Le VINO de SANTO Erini des Venitienes

    Την επόμενη Δευτέρα θα παρουσίασουμε τα κρασιά γνωστού παραγωγού της Σαντορίνης στο Παρίσι. Θα τον ρωτήσω να μου πει και αυτός την γνώμη του…

  9. Ο/Η mpampakis λέει:

    @Κωστής:
    Δεν ξεχνάς, ε; Μου αρέσει αυτό! 🙂
    Το μεγάλο μου ερώτημα είναι πώς έλεγαν οι καθολικοί των Κυκλάδων το κρασί της Κοινωνίας τους. Αν υπάρχει άλλη ονομασία, τότε θα πρέπει να καταλάβουμε γιατί φτιάχνουν βινσάντο (και μάλιστα με την ίδια μέθοδο) και στην Τοσκάνη.
    Επιμένω πάντως ότι η Σαντορίνη θα μπορούσε να πλασσάρεται για την μοναδικότητα τοπίου και terroir πολύ πιο δυνατά – μην πω για την ύπαρξη προ-φυλλοξηρικών αμπελώνων.
    Την καλημέρα μου!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s